به زودي نقشه راهنماي توريستي منطقه طالقان
منتشر مي شود. طالقان گام در راه توسعه گذاشته است و مثل
ديگر نقاط، اين توسعه با بيم ها و اميدهايي همراه است. بديهي
است اگر تب و تاب معاملات زميني و ساخت و سازها
تحت كنترل هاي قانونمند درنيايد، روند توسعه بي رويه مي تواند براي
طالقان پرخسارت باشد. اما نظارت دقيق مردم و مسوولان، به
ويژه از طريق شوراهاي اسلامي شهر و روستا، بر روند توسعه،
مي تواند از بيم هاي احتمالي بكاهد. حفظ حريم ساحلي رودخانه ها از روند
ساخت و ساز عنان گسيخته، حفظ ميراث هاي طبيعي و فرهنگي
و كنترل قانونمند فعاليت هاي دلالي زمين و بخصوص جلوگيري
از نابودي درختزارها و مراتع، وظيفه اي بس حساس و مهم در
اين برهه از تاريخ طالقان است كه پيش روي مردم و مسوولان
قرار گرفته است. طالقان هنوز استعدادهاي خوبي براي احياء و
توسعه صنايع دستي ديرين اين خطه را دارا است كه مي توان با تقويت آنها،
از مهاجرت ناخواسته جمعيت روستايي از طريق ايجاد اشتغال كاست. تجربه
كلاردشت، آزمون مناسبي براي جلوگيري از تكرار آن در طالقان است.
جاذبه هاي طبيعي بايد در چارچوب تمهيدات قانوني و رفتار
مسوولانه، مورد بهره برداري قرار گيرند تا از تخريب آنها جلوگيري شود.
براي آشنايي با موقعيت كنوني و پيشينه طالقان، شرح
كوتاهي را از نظرتان مي گذرانيم:
منطقه ييلاقي طالقان، با مردماني مهربان، ميهمان نواز و
فرهنگ دوست، در ميان كوههاي برفگير البرز، از غرب ارتفاعات كندوان تا
چهل كيلومتري شرق قزوين، دامن گسترده است. شاهرود، رگ حياتي اين سرزمين
ديرسال، از كوه پايه هاي شرقي آغاز و با طولي نزديك به ۱۰۵
كيلومتر به غرب مي رود. اين شريان آبي، بيش از پانزده رودخانه كوچك
و بزرگ منطقه را كه از چشمه سارها و برفاب ها سرچشمه
مي گيرند، به همراه خود تا سپيدرود مي برد. شاهرود با آب هاي قزل اوزن
آميخته و راهي درياي خزر مي شود. سد مخزني طالقان با
ظرفيت ۴۲۰ ميليون مترمكعب كه بر روي شاهرود در دست ساخت است، نقطه عطفي
مهم در تاريخ، جغرافيا و محيط زيست منطقه محسوب مي شود كه
تحولات و آثار عظيمي را از خود برجاي خواهد گذاشت. طالقان
با وسعتي حدود ۱۳۰۰ كيلومتر مربع در ۳۶ درجه و ۱۳ دقيقه عرض
شمالي و ۵۰ درجه و ۴۷ دقيقه طول شرقي، در شمال غربي
تهران قرار دارد.
روستاهاي زيباي طالقان، در دامنه هاي جنوبي و شمالي، در
ارتفاع ۱۴۰۰ تا ۲۶۰۰ متر از سطح دريا در امتداد رودخانه ها و
كنار چشمه سارها، پراكنده شده اند. ميانگين درجه حرارت ساليانه در
طالقان حدود ۵/۹ و متوسط حداكثر، ۶/۲۷ +و متوسط
حداقل، ۳/۱۱-درجه سانتيگراد و ميانگين بارندگي ساليانه، حدود
۵۰۰ ميليمتر است.
شايد هنوز هم بتوان در حافظه پيران طالقان گوشه هايي ازمنظومه
عاشقانه عزيز و نگار را جستجو كرد كه نمونه اي غني از فرهنگ
شفاهي اصيل عامه و داراي ارزشهاي ويژه موسيقيايي است و
تا نواحي دوري از گيلان و طالش و مازندران رواج دارد.
جاذبه هاي طبيعي
طبيعت روح نواز طالقان به عنوان مهمترين جاذبه منطقه، گردشگران
بسياري را به سوي خود جلب مي كند. قله استوار شاه البرز با ارتفاع ۴۲۰۰
متر در بلندترين نقطه مرز طالقان و الموت و قله هايي
همچون: ساتا، بام، ناز، كهار، زرينه كوه، لشكرك و كلوان با
ارتفاه بين ۳۴۰۰ تا ۴۴۰۰ متر به همراه غارهايي مانند: مرغ بند در
ناريان، لكه سنگ در سوهان، خلي زر در وركش و غارهاي بزج و
بادامستان و نيز آبشارهاي: سفيدآب در غرب شاه البرز، شل بن در
غرب بزج، قره نو در جزينان و آبشارهاي: آسكان، سوهان و
كركبود، مجموعه اي متنوع و كامل را براي دوست داران طبيعت فراهم
آورده اند.
نزديكي به ارتفاعات علم كوه و تخت سليمان و نيز وجود چند
مسير راه پيمايي كم نظير كه طالقان را به سواحل درياي خزر مربوط
مي كند، بر جذابيت هاي طبيعي منطقه افزوده اند.
جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
منزل مرحوم آيت ا... طالقاني در گليرد و يادمان درويش عبدالمجيد
طالقاني در مهران، از آثار باارزش تاريخي- فرهنگي طالقان به
شمار مي آيند.
از ديگر آثار و بناهاي تاريخي طالقان - برجاي مانده از
آسيب هاي طبيعي - مي توان به برخي قلعه ها و امام زاده ها،
مقابر، حمام ها و آسياب ها اشاره كرد؛ ارژنگ قلعه در ميناوند،
قلعه منصور و قلعه كيقباد در شمال هرنج و قلعه دختر در
گته ده، قلعه پراچان و قلعه فاليس، امام زاده هارون در جوستان،
شاه محمد حنيفه در كركبود، امام زاده زكريا در ميرالش و
امام زاده ابراهيم در تكيه ناوه و نيز امام زاده هاي روستاي
سيدآباد، اورازان، كش، كشه رود، كلاهرود، اسفاران، خچيره و بقعه
مير دروشته و مقابر پير در ديزان ، مهران ، گته ده، واوانك.
بقاياي آسيابها در برخي از روستاها و نيز شهر بزرگ انتقال آب از
طالقان به قزوين در امتداد قله هاي كوههاي جنوبي طالقان
نيز بسيار ديدني هستند.
